Πολλοί του έδωσαν τον χαρακτηρισμό πλιάτσικο, άλλοι έκαναν λόγο για φαγοπότι, ορισμένοι είπαν ότι ήταν ένα διαχρονικό πάρτι. Όλοι συμφωνούν ότι το πρόβλημα της κακοδιαχείρισης των τουρκοκυπριακών περιουσιών που βρίσκονται στις ελεύθερες περιοχές υφίσταται εδώ και τέσσερις δεκαετίες και οι κατά καιρούς προσπάθειες της Πολιτείας να βάλει μια τάξη, στην καλύτερη περίπτωση δεν είχαν τα επιθυμητά αποτελέσματα. (ΧΑΡΤΗΣ 1973)

Την εξουσία και ευθύνη επί των τουρκοκυπριακών περιουσιών έχει ο Κηδεμόνας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, ο οποίος με βάση τον νόμο είναι ο εκάστοτε υπουργός Εσωτερικών, ή αντιπρόσωπός του. Δικαιούχοι τουρκοκυπριακής περιουσίας στις ελεύθερες περιοχές με βάση τη Νομοθεσία είναι οι πρόσφυγες. Όσοι εκτοπισμένοι ζουν σε τ/κ σπίτια στις ελεύθερες περιοχές δεν πληρώνουν ενοίκιο αλλά δεν δικαιούνται οποιαδήποτε άλλη βοήθεια από το κράτος. Πρόσφυγες που κατέχουν εμπορικά υποστατικά ή γη τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας δεν πληρώνουν ενοίκιο, εκτός κι αν δεν πληρούν τα κριτήρια.

Το πρόβλημα με την κατακράτηση περιουσίας αφορά μη πρόσφυγες που κατέχουν εμπορικά υποστατικά, γη ή σπίτια (κατά κύριο λόγο εξοχικά), χωρίς να δικαιούνται και το χειρότερο, χωρίς να πληρώνουν. Είναι μια κατάσταση που χρονολογείται από τα πρώτα χρόνια μετά την καταστροφή του 1974.

«Ήταν η νοοτροπία της Κύπρου τότε», υποστηρίζει ο υπουργός Εσωτερικών Σωκράτης Χάσικος και περιγράφει το κλίμα και της εποχής: «Για το μοίρασμα της περιουσίας λειτούργησε ο μηχανισμός των κομμάτων, το ρουσφέτι, επικρατούσε η λογική ‘’να βοηθηθεί ο δικός μας’’», δηλώνει ο Σωκράτης Χάσικος. Και προσθέτει: «Δυστυχώς τα κριτήρια κάτω από τα οποία μοιράστηκε αυτή η περιουσία δεν ήταν αξιοκρατικά, ούτε και έγινε στη βάση των αναγκών που έχει κάποιος πρόσφυγας ή βάσει του τι έχασε στα κατεχόμενα».

Σαράντα τρία χρόνια μετά πόσο εύκολο είναι να μπει μια στοιχειώδης τάξη, ρωτήσαμε τον αρμόδιο υπουργό. Και απαντά: «Καταλαβαίνω ότι υπάρχει κόσμος που θα αντιδράσει αλλά αναγνωρίζω και την ανάγκη για δικαιότερη διαχείριση αυτής της περιουσίας προς όφελος όλων των προσφύγων. Σήμερα δεν υπάρχει το κομματικό κριτήριο. Υπάρχουν Συμβουλευτικές Επιτροπές από όλα τα κόμματα και τις αγροτικές οργανώσεις. Προσπαθούμε το κριτήριο να είναι η δίκαιη κατανομή και τίποτε άλλο», διαβεβαιώνει ο Σωκράτης Χάσικος.

Επί του ιδίου θέματος ο πρώην υπουργός Νεοκλής Συλικιώτης δηλώνει στον «Φ» ότι επί διακυβέρνησης Τάσσου Παπαδόπουλου, λόγω και της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ, καθορίστηκαν κριτήρια και θεσπίστηκαν πιο διαφανείς διαδικασίες για την παραχώρηση τ/κ περιουσιών. «Επί υπουργίας Ανδρέα Χρίστου και στη συνέχεια επί δικής μου θητείας θεσπίστηκαν και λειτούργησαν οι Συμβουλευτικές Επιτροπές, στις οποίες συμμετέχουν εκπρόσωποι των κομμάτων, των αγροτικών οργανώσεων και της ΠΟΒΕΚ. Ακριβώς στο πλαίσιο της διαφάνειας και της αποκέντρωσης των εξουσιών εμπλέξαμε στη διαδικασία και τις τοπικές Αρχές», υποστηρίζει ο νυν ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ.

Πόσο εύκολη είναι η ανάκτηση μιας τουρκοκυπριακής περιουσίας;

Ο Νεοκλής Συλικιώτης υποστηρίζει ότι επί δικής του υπουργίας έγιναν ανακτήσεις τ/κ περιουσιών κατόπιν απόφασης της Γενικής Εισαγγελίας. «Δεν είναι κάτι που εύκολα μπορεί να κάνει ο Κηδεμόνας, έπρεπε να γίνουν νόμιμες ενέργειες με τον τελευταίο λόγο να ανήκει στη Νομική Υπηρεσία», δηλώνει ο πρώην υπουργός.

Αντιθέτως, ο νυν υπουργός αναγνωρίζει ότι και επί προηγούμενων κυβερνήσεων λήφθησαν αποφάσεις για διόρθωση της κατάστασης και άρση των στρεβλώσεων, εντούτοις, όπως λέει, δεν έγινε κατορθωτή η επίλυση του προβλήματος. «Αυτή είναι η διαφορά μας, εμείς υλοποιούμε τις αποφάσεις. Έγιναν ανακτήσεις περιουσιών, με συνοπτικές διαδικασίες. Δεν χρειάζεται να έχεις διάταγμα. Ο νόμος περί Κηδεμόνα επιτρέπει να βγάλουμε έξω όποιον είναι παράνομος» υποστηρίζει ο Σωκράτης Χάσικος. Και συνεχίζει: «Επιτέλους να υπάρξει μια ισονομία μεταξύ των προσφύγων. Δεν γίνεται εσύ να κατέχεις 500 σκάλες γης και ο πρόσφυγας δίπλα να έχει καθόλου ή δέκα σκάλες, επειδή δεν είχε κάποιο γνωστό να τον τακτοποιήσει, ή το μέσον αν θέλετε, ή τον τρόπο. Εμείς λέμε ότι θα πρέπει να γίνει αναδιανομή της περιουσίας ώστε όσοι πρόσφυγες θέλουν γη να μπορούν να καλλιεργήσουν για να έχουν κάποια εισοδήματα».

Ο Σωκράτης Χάσικος εστιάζει ιδιαίτερα στο πρόβλημα που αφορά στην υπενοικίαση τουρκοκυπριακών περιουσιών από δικαιούχους σε μη δικαιούχους. Δηλαδή, ένας δικαιούχος ενοικιάζει από το κράτος ένα υποστατικό έναντι συμβολικού ενοικίου 10, ή 50 ευρώ και το υπενοικιάζει (χωρίς άδεια ασφαλώς) σε κάποιο τρίτο, μη δικαιούχο, με ψηλότερο ενοίκιο. «Αυτά τα πράγματα δεν είναι αποδεκτά. Αυτές τις περιπτώσεις τις εντοπίζουμε και κάνουμε νέα συμβόλαια», ξεκαθαρίζει ο υπουργός Εσωτερικών.

Ερωτηθείς για το πού εντοπίζεται το σοβαρότερο πρόβλημα με την παράνομη κατακράτηση τουρκοκυπριακών υποστατικών (κατά κύριο λόγο καταστημάτων) ο υπουργός απαντά στην Πάφο, όπου σημειώνονται και οι περισσότερες ανακτήσεις περιουσιών.

Έκτισαν τουριστικά διαμερίσματα

Άλλο ένα σοβαρό πρόβλημα είναι η παραχώρηση τουρκοκυπριακών κατοικιών για εξοχική χρήση σε μη πρόσφυγες. Η ενοικίασή τους σε μη πρόσφυγες αποφασίστηκε παλαιότερα στις περιπτώσεις εκείνες που δεν υπήρχε ενδιαφέρον από πρόσφυγες, στη λογική ότι οι χρήστες θα αναλάμβαναν και το κόστος συντήρησης αυτών των κατοικιών. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου παρατηρήθηκαν στρεβλώσεις.

Προσπάθειες για άρση αυτών των στρεβλώσεων έγιναν κατά καιρούς, χωρίς όμως τελεσίδικη ρύθμιση.

Σύμφωνα με στοιχεία της αρμόδιας Υπηρεσίας Διαχείρισης Τ/κ Περιουσιών, «έχει παρατηρηθεί ότι αρκετοί μισθωτοί χρησιμοποιούν τις εξοχικές κατοικίες είτε ως αποθήκες είτε τις μετέτρεψαν σε εμπορικές επιχειρήσεις, αφού έκτισαν τουριστικά διαμερίσματα με κολυμβητήρια, για σκοπούς τουριστικής εκμετάλλευσης, ενώ υπάρχουν αρκετά νεαρά ζευγάρια, ιδιαίτερα τα πρόσωπα δεύτερης γενιάς προσφύγων, που έχουν ανάγκη στέγασης και τα οποία δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν, με τη δικαιολογία ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα κατάλληλα τ/κ σπίτια».

Λεηλασία και χαλίτικης γης από «αγρότες»

Το πρόβλημα της παράνομης εκμετάλλευσης δεν περιορίζεται στις τουρκοκυπριακές περιουσίες αλλά εμφανίζεται και σε χαλίτικη γη, με πρωταγωνιστές διάφορους «γνωστούς αγνώστους» που τα κατακρατούν εδώ και χρόνια.

Ο δηλώσεις του Σωκράτη Χάσικου μιλούν από μόνες τους: «Υπάρχει μια λεηλασία της κρατικής και τ/κ γης από κάποιους στο όνομα του αγρότη. Χαλίτικα και τουρκοκυπριακά. Μπαίνουν μέσα και τα εκμεταλλεύονται ενώ την ίδια ώρα παίρνουν βοήθεια και απο τον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών. Εδώ, λοιπόν και δύο χρόνια προσπαθώ να βάλω μια τάξη, ήδη είμαστε σε προχωρημένο στάδιο. Ετσι, όσοι κατέχουν γη, χωρίς να πληρώνουν ενοίκιο, χωρίς να έχουν σύμβαση με το κράτος ή τον Κηδεμόνα, θα βγαίνουν έξω και ο ΚΟΑΠ δεν θα τους δίνει βοήθεια».

Είναι πολλές περιπτώσεις;
Είναι δεκάδες χιλιάδες σκάλες που κατέχονται παράνομα. Αρπάζουν τη γη. Μπορεί ένας άνθρωπος να κρατά χίλιες σκάλες.

Τους εντοπίζετε;
Ναι, τους εντοπίζουμε έναν προς ένα. Είμαστε σε συνεννόηση και με τις αγροτικές οργανώσεις και τον Επίτροπο Αγροτικών Πληρωμών. Όλοι αυτοί από το 2018 θα πρέπει να αρχισουν να πληρώνουν τη γη που κρατούν έτσι ώστε στο τέλος του 2018 αν δεν έχουν δηλωμένη γη με συμβόλαιο δεν θα πληρώνονται από τον Επίτροπο Αγροτικών Πληρωμών. Αυτή η κατάσταση είναι από γενέσεως της Δημοκρατίας και θα πρέπει να τελειώνει. Κύριε κατέχεις γη κρατική ή κατέχεις τ/κ γη θα πρέπει να πληρώνεις ενοίκιο.

Και για τι ενοίκιο μιλούμε; 
Δεν μιλούμε για τεράστια ποσά. Αλλά επειδή είναι μεγάλες εκτάσεις, το κράτος θα έχει ένα έσοδο. Θα στηρίξουμε τους πρόσφυγες και τους αγρότες, ασφαλώς. Όχι όμως εκείνους που δεν έχουν ανάγκη. Να το πω διαφορετικά: Θα πληρώνουν το κατιτίς τους.

«Κτυπώ την καμπάνα σε περίπτωση μη λύσης»

Η διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών είναι πολυσύνθετο θέμα με προεκτάσεις νομικές, πολιτικές αλλά και οικονομικές. Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως το νόμιμο κράτος, είναι θεματοφύλακας αυτών των περιουσιών.

«Θεωρητικά ομιλούντες τα χρήματα που εισπράττει το κράτος ανήκουν στους Τ/κ ιδιοκτήτες, αν φυσικά υπολογίσουμε και τα έξοδα που κάνει το κράτος για τη συντήρησή τους», δηλώνει ο υπουργός Εσωτερικών.

Ο Σωκράτης Χάσικος αναφέρεται στην πολιτική αλλά και νομική πτυχή του ζητήματος, τονίζοντας τα εξής: «Εδώ είναι ένα θέμα που έχει να κάνει με τη λύση του Κυπριακού, χωρίς να παρεμβαίνω στα των συνομιλιών. Απλώς κτυπώ καμπάνα: Η λύση είναι εκ των ων ουκ άνευ γιατί στο μέλλον τα προβλήματα θα είναι πολύ μεγαλύτερα. Εμείς είμαστε το επίσημο κράτος, το νόμιμο κράτος και από τη στιγμή που θα έρθει ο Τ/κ ιδιοκτήτης στις ελεύθερες περιοχές και δηλώσει ότι είναι κάτοικος των ελεύθερων περιοχών, ότι δεν έχει περιουσία στα κατεχόμενα και θέλει την περιουσία του, τότε είμαστε αναγκασμένοι να του τα δώσουμε», υποστηρίζει ο Σωκράτης Χάσικος.

Έχουμε τέτοιες περιπτώσεις;
Ελάχιστες μεν για την ώρα, υπάρχουν κάποια αιτήματα, αλλά αντιλαμβάνεστε, αυτό θα φουντώσει στην περίπτωση μη λύσης.

Γιατί δεν συνέβη όλα αυτά τα χρόνια; Γιατί αυτό που λέτε δεν έγινε το 2004; Ίσως αυτό να συμβεί εάν χαθεί η προοπτική εξεύρεσης λύσης;
Δεν θα διαφωνήσω. Υποθέστε ότι οδηγούμαστε σε πλήρες αδιέξοδο στο Κυπριακό και δεν υπάρξει λύση. Λέω έστω, γιατί πάντα μιλούμε υποθετικά. Μη θεωρήσετε ότι οι Τουρκοκύπριοι θα παραμείνουν όλοι στις κατεχόμενες περιοχές. Η ελεύθερη Κύπρος είναι η ευρωπαϊκή Κύπρος με τα όσα οφέλη μπορεί να τους δώσει και τα κατεχόμενα είναι κατεχόμενα, δεν είναι καν κράτος. Άρα γιατί να μην έρθει στις ελεύθερες περιοχές ως Ευρωπαίος πολίτης, να πάρει την περιουσία του; Αυτά τα προβλήματα είναι που ενδεχομένως θα συναντήσουμε εάν χαθεί η όποια προοπτική λύσης.

Προφανώς όμως το κράτος, η Κυπριακή Δημοκρατία, έχει νομικά ερείσματα και ηθικά, ότι κύριοι εδώ υπάρχει μια έκτακτη κατάσταση, γι’ αυτό και δεν μπορώ να σας δώσω την περιουσία σας. 
Έχουμε πολύ περισσότερα ηθικά ερείσματα αλλά δυστυχώς, όταν είσαι το νόμιμο κράτος, πολλές φορές το ηθικό με το νόμιμο δεν παντρεύονται. Για το πολιτικό και νομικό αυτό θέμα ο πρώην υπουργός Εσωτερικών Νεοκλής Συλικιώτης δηλώνει ότι το 2010 έγινε τροποίηση του Νόμου «ώστε να θωρακίσουμε τον Κηδεμόνα έναντι προσφυγών στο εξωτερικό». Σύμφωνα με τον κ. Συλικιώτη, η νομική ενίσχυση του Κηδεμόνα κρίθηκε επιβεβλημένη μετά που ορισμένοι Τουρκοκύπριοι ιδιοκτήτες ζητούσαν την περιουσία τους και αμφισβητούσαν τη νομιμότητα του Κηδεμόνα.

Στα λόγια η ίση κατανομή βαρών

Σαράντα τρία χρόνια μετά την καταστροφή οι εκτοπισθέντες διεκδικούν ακόμη τα αυτονόητα, σημειώνει ο πρόεδρος της Παγκύπριας Ένωσης Προσφύγων, Ανδρέας Παπαπολυβίου, και υποστηρίζει ότι η ισότιμη κατανομή των βαρών δεν έγινε ποτέ. «Χάσαμε τα πάντα στα κατεχόμενα, ήρθαμε από εδώ. Τι πρόσφεραν στον προσφυγικό κόσμο οι εκάστοτε κυβερνήσεις;» ρωτά. Υποστηρίζει ότι για να υπάρχει ισότιμη κατανομή των βαρών έπρεπε όλες οι τ/κ περιουσίες που βρίσκονται στις ελεύθερες περιοχές να δοθούν σε πρόσφυγες. «Εμείς χαιρετίσαμε την απόφαση του υπουργού Εσωτερικών για την ισότιμη κατανομή βαρών. Είναι πολλοί οι Ε/κ μη πρόσφυγες που κατέχουν τ/κ περιουσία. Εμείς ζητούμε τουλάχιστον να είναι τρέχον ενοίκιο και όχι ονομαστικό ή συμβολικό.

Συμφωνούμε να αφαιρεθεί η περιουσία από όποιους δεν πληρώνουν», υποδεικνύει. Σύμφωνα με τον κ. Παπαπολυβίου, οι πρόσφυγες είναι περίπου 200 χιλιάδες, περιλαμβανομένων και των εκ μητρογονίας. Το 1974 ο αριθμός των προσφύγων ήταν 160 χιλιάδες.

Ρωτήσαμε τον κ. Παπαπολυβίου για ποια ισότιμη κατανομή βαρών μπορούμε να μιλούμε 43 χρόνια μετά. Kαι απαντά: «Ισότιμη κατανομή των βαρών δεν σημαίνει ότι εάν μου δώσει ένα τ/κ σπίτι για μένα ή τα παιδιά μου σημαίνει ότι το πρόβλημα έληξε. Εννοώ ισότιμη κατανομή βαρών μεταξύ προσφύγων και μη προσφύγων.

Ποιό θα είναι το κριτήριο, η οικονομική κατάσταση ενός πρόσφυγα σήμερα ή όπως ήταν το 1974;
Η οικονομική κατάσταση όπως είναι σήμερα. Επαναλαμβάνω, υπάρχουν μη πρόσφυγες που κατέχουν τ/κ περιουσίες. Εμείς λέμε ότι αυτοί οι άνθρωποι να καταβάλλουν τρέχον ενοίκιο και εκείνο το ποσό να πηγαίνει σε ταμείο και να κατανέμεται στους πρόσφυγες.

Στους πρόσφυγες που έχουν ανάγκη;
Σίγουρα, αφού όλα τα άλλα σχέδια βοήθειας σχεδόν καταργήθηκαν. Το μόνο που παρέμεινε είναι μια βοήθεια 10-15 χιλιάδων ευρώ από την Υπηρεσία Μερίμνης για αγορά σπιτιού. Αλήθεια, αγοράζει κανείς σπίτι με 15 χιλιάδες ευρώ;

Τι εισηγείστε;
Eμείς έχουμε πει να επαναφέρουν το σχέδιο παραχώρησης οικοπέδων. Αυτή ήταν μια μεγάλη βοήθεια και μάλιστα πιο οικονομική για το κράτος, αφού το κόστος διαχωρισμού χαλίτικης γης είναι χαμηλότερο από τις 15 χιλιάδες ανά οικόπεδο. Ένα άλλο σχέδιο που εισηγούμαστε είναι να συνεχιστεί η ανέγερση πολυκατοικιών σε συνοικισμούς και ας παραχωρείται το διαμέρισμα στον πρόσφυγα με το σύστημα της ενοικιαγοράς. Αυτή είναι η ισότιμη κατανομή βαρών. Σίγουρα υπάρχουν και μη πρόσφυγες που έχουν ανάγκη αλλά δεν μπορούν να συγκριθούν τα δύο, δεν είναι το ίδιο. Δεν είναι σωστό και δίκαιο, όταν κρατάς μια περιουσία τ/κ να πληρώνεις ένα τρέχον ενοίκιο;

Oι προσφυγικοί συνοικισμοί είναι λύση;
Έχουν σοβαρά προβλήματα, αφέθηκαν στο έλεος του χρόνου και της φθοράς. Υπάρχουν διαμερίσματα που είναι σε άθλια κατάσταση.

Ποιά πρόταση έχετε;
Εμείς τους είπαμε, όσα δεν διορθώνονται να τα χαλάσουν και να κτίσουν καινούργια.

Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις

Ο Σωκράτης Χάσικος υποδεικνύει ότι για τον Κηδεμόνα διαχείρισης τουρκοκυπριακών περιουσιών προτεραιότητα στη χρήση τ/κ περιουσίας έχει ο πρόσφυγας και ότι μη εκτοπισθέντες που έχουν ανάγκη τυγχάνουν βοήθειας στο πλαίσιο άλλων κρατικών σχεδίων.

Τι γίνεται με τον πολίτη που δεν είναι πρόσφυγας αλλά τυγχάνει να έχει περισσότερες ανάγκες από έναν πρόσφυγα; «Εγώ ως Κηδεμόνας Διαχείρισης τ/κ Περιουσιών ακολουθώ τον νόμο και ο νόμος λέει ότι πρώτα ο πρόσφυγας και μετά οποιοσδήποτε άλλος. Εάν δεν υπάρχει πρόσφυγας τότε μπορεί ο κηδεμόνας, για να μην έχει και την ευθύνη και το κόστος της συντήρησης, να παραχωρήσει περιουσία σε μη πρόσφυγα. Κορυφαία προτεραιότητα όμως είναι ο πρόσφυγας», απαντά ο υπουργός Εσωτερικών.

Στις περιπτώσεις εκείνες όπου μη πρόσφυγας έχει ανάγκη στέγασης, τότε ο Κηδεμόνας μπορεί κατ’ εξαίρεση να του παραχωρήσει τ/κ περιουσία.

«Υπάρχει εξαιρετική περίπτωση μη πρόσφυγα, που του δόθηκε τ/κ κατοικία, διότι ακριβώς έπρεπε να εξυπηρετηθεί αυτή η ανάγκη στέγασης» δηλώνει ο κ. Χάσικος και σημειώνει ότι για τους μη πρόσφυγες υπάρχει πληθώρα σχεδίων για στήριξη αυτών των ανθρώπων. «Αυτό γίνεται διαχρονικά. Είναι τα γνωστά σχέδια παραχώρησης οικίας έναντι χαμηλού ενοικίου. Και ασφαλώς δεν έχουμε πρόθεση να διαχωρίσουμε τον κόσμο σε πρόσφυγες και μη πρόσφυγες. Αλλά να έχουμε στο μυαλό μας ότι από το 1974 κάποιοι άνθρωποι έχασαν τα σπίτια και τις περιουσίες τους, ενώ κάποιων άλλων οι περιουσίες απέκτησαν υπεραξία. Όλα αυτά να μην τα ξεχνούμε», καταλήγει.

Σύμφωνα με τη Νομοθεσία, τα κριτήρια διάθεσης κατοικιών είναι τα εξής:
1. Εκεί όπου τουλάχιστον το ένα μέλος της οικογένειας είναι πρόσφυγας, με προτεραιότητα στις περιπτώσεις που και οι δύο σύζυγοι είναι πρόσφυγες.
2. Η οικονομική κατάσταση της οικογένειας, η σύνθεσή της, ο αριθμός των μελών της και οι ηλικίες τους, είναι ουσιώδεις παράγοντες.
3. Οι αιτητές να μην έχουν ιδιόκτητη κατοικία, να μην είναι κάτοχοι ακίνητης περιουσίας σημαντικής αξίας στις ελεύθερες περιοχές και να μην έχουν αξιοποιήσει άλλα στεγαστικά προγράμματα της κυβέρνησης.
4. Σε περιπτώσεις κατόχων τουρκοκυπριακών οικιών, οι οποίοι αποκτούν ιδιόκτητη οικία, η κατοχή της τ/κ περιουσίας τερματίζεται αυτοδίκαια, ταυτόχρονα με την απόκτηση της ιδιόκτητης οικίας.

Το Δίκαιο της Ανάγκης και ο υπέρτατος νόμος

Η θέσπιση της νομοθεσίας από την οποία έλκει την εξουσία του ο Κηδεμόνας Τουρκοκυπριακών Περιουσιών υπήρξε απότοκο της μαζικής μετακίνησης των Τ/κ λόγω της τουρκικής εισβολής στις περιοχές που ελέγχονται από τις κατοχικές δυνάμεις και της απαγόρευσης από αυτές, της διακίνησής τους στις ελεύθερες περιοχές.

Λόγω των δυσβάκτακτων αναγκών στέγασης και επαναδραστηριοποίησης των εκτοπισθέντων παράλληλα με την εξυπηρέτηση και προστασία των συμφερόντων των νόμιμων Τ/κ ιδιοκτητών, η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών ανέλαβε τη διαχείριση όλων των περιουσιών αυτών που εγκαταλείφθηκαν στις ελεύθερες περιοχές ως αποτέλεσμα της τουρκικής εισβολής.

Σχετικά αναφέρεται ότι η συνολική έκταση των περιουσιών αυτών, περιλαμβανομένης και της βακούφικης περιουσίας, ανέρχεται περίπου στα 61 χιλιάδες εκτάρια (609.110,086 τετραγωνικά μέτρα) που αντιστοιχεί στο 10,14% της έκτασης γης των ελεύθερων περιοχών. Η έκταση των περιουσιών τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας παγκυπρίως ανέρχεται περίπου στις 114 χιλιάδες εκτάρια (1.135.602,232 τετραγωνικά μέτρα), που αντιστοιχεί στο 12,3% της συνολικής έκτασης γης.

Η περιουσία αυτή (κινητή και ακίνητη) τέθηκε υπό την προστασία του κράτους με διατάγματα επίταξης που ψηφίστηκαν το 1975, με σκοπό την προστασία και διαφύλαξή τους και παράλληλα για την ικανοποίηση των στεγαστικών αναγκών των προσφύγων.

Τα διατάγματα αυτά ανανεώνονταν από χρόνο σε χρόνο και η υπόστασή τους εξετάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο, που έκρινε ότι είχαν έρεισμα στο Δίκαιο της Ανάγκης. Το Δίκαιο της Ανάγκης, το οποίο εισήχθη στη νομική ιστορία της Κύπρου το 1964 με την ιστορική απόφαση Γενικός Εισαγγελέας Vs Mustafa Ibrahim και άλλοι, κρίθηκε ότι δεν αποσκοπεί στην παράκαμψη του Συντάγματος, αλλά στηρίζεται στην αδιαμφισβήτητη αρχή ότι ο κανόνας σωτηρίας της πολιτείας είναι ο υπέρτατος νόμος και αποτελεί το θεμέλιο κάθε κρατικής οργάνωσης.

Πηγή :  ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΥΠΡΟΥ